Czy lekarz może odmówić leczenia chorego pacjenta?

Czy lekarz może odmówić leczenia chorego pacjenta?

Oczywiście prywatne pakiety medyczne opłacane co miesiąc przez pacjenta stanowią szczególny poziom gwarancji, że lekarz z zaangażowaniem i wiedzą zajmie się każdym pacjentem. W innych dla sytuacjach może jednak dojść do nieco innej sytuacji. Warto w tym kontekście zastanowić się, w jakich przypadkach lekarz może odmówić leczenia – i czy w ogóle jest do tego uprawniony.

Co na to prawo? Okazuje się, że za wyjątkiem nagłego pogorszenia stanu zdrowia lub życia – wtedy, gdy pojawia się niebezpieczeństwo śmierci czy ciężkiego uszkodzenia ciała – medycy mają zagwarantowaną możliwość prawa odmowy. Wtedy zgodnie z zasadami mogą odstąpić od leczenia. Oznacza to skorzystanie z przepisów zawartych w art. 38 ustawy o zawodzie lekarza.

W jakich sytuacjach lekarz może odstąpić od leczenia?

Co ciekawe, powody dla których lekarz miałby zrezygnować z opieki nad pacjentem nie są precyzyjnie wyszczególnione. Prawo, we wspomnianym przepisie art. 38 zakłada, że niezbędne są do tego cyt. poważne powody. Jednocześnie legislatywa w żaden sposób nie precyzuje, co należy rozumieć jako wspomniane wcześniej przyczyny. W tej sytuacji próbując dociec, czy lekarz może odmówić leczenia pacjentowi trzeba odwołać się do ogólnego orzecznictwa. Należy pamiętać, że nie może być to forma dyskryminacji – np. niechęć lekarza do danej osoby z jakichkolwiek przyczyn.

Można natomiast założyć, że lekarz może zrezygnować z leczenia pacjenta jeśli:

  • zakłada, że wiedza i doświadczenia są zbyt małe, by zapewnić odpowiedni poziom opieki lekarskiej
  • lekarz nie ma możliwości – np. ze względów zdrowotnych – na udzielenie pomocy.

Zachowanie pacjenta a możliwość odmowy leczenia

Czy lekarz może zrezygnować z leczenia pacjenta, gdy ten nie spełnia określonych zasad i np. nie współpracuje z lekarzem? Oczywiście tu trudno generalizować i ustalać jednoznaczne reguły. Niemniej jednak można przyjąć, że niepodjęcie lub odstąpienie od leczenia może nastąpić np. wtedy, gdy zachowanie pacjenta wobec medyka jest niewłaściwe – np. obraźliwe.

Wśród sytuacji, które mogą usprawiedliwić lekarza można wymienić także:

  • niebezpieczne zachowanie pacjenta – np. agresję wobec samego medyka jak i personelu
  • ignorowanie zasad czy poleceń lekarskich
  • negowanie umiejętności lub wiedzy lekarza
  • regularne kwestionowanie tego, jaką ścieżkę leczenia wybrał specjalista.

Należy również pamiętać, że podstawą do tego, by lekarz zrezygnował z leczenia pacjenta może być negatywne zachowanie rodziny pacjenta. Wystarczy więc, by najbliżsi byli agresywni wobec lekarza, a ten ma teoretycznie prawo do tego, by odstąpić od chorego.

Rezygnacja z leczenia pacjenta nie odbywa się automatycznie i na podstawie po prostu opinii medyka. Wcześniej powinien on zadbać o kwestie formalne. To m.in.:

  • poinformowanie o swoich zamiarach tak, by pacjent mógł szukać rozwiązania alternatywnego
  • wyjaśnić, w jaki sposób można szukać wsparcia u innego specjalisty
  • zgoda przełożonego lekarza.

Oczywiście każda rezygnacja z leczenia powinna zostać sformalizowana, a więc zawarta w formie pisemnej w aktach. / Zdjęcie: senivpetro, Freepik

Najlepsze pakiety zdrowotne

Przeczytaj też

Każdy z nas, korzystając z opieki medycznej, ma określone prawa pacjenta. Gdy czujemy, że te prawa zostały naruszone lub opieka była niewłaściwa, mamy prawo zareagować. Zarówno termin „zażalenie”, jak i „skarga” oznaczają wyrażenie naszego niezadowolenia i domaganie się wyjaśnień czy podjęcia odpowiednich kroków.
Zwolnienie lekarskie (dawniej na papierowym druku ZUS ZLA, potocznie zwane L4) to oficjalne zaświadczenie od lekarza potwierdzające czasową niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby lub urazu.
Zwolnienie lekarskie, popularne L4, ma chronić pracownika w czasie choroby i dawać mu przestrzeń do odzyskania pełni sił. W praktyce jednak coraz częściej staje się przedmiotem kontroli – i to nie tylko ze strony ZUS. Coraz więcej firm korzysta z nowych narzędzi, które pozwalają sprawdzić, czy pracownik faktycznie wykorzystuje zwolnienie zgodnie z przeznaczeniem.
Pandemia COVID-19 w 2020 roku spopularyzowała teleporady medyczne – okazało się, że wiele konsultacji nie wymaga osobistej wizyty w gabinecie, a receptę czy zwolnienie lekarskie można otrzymać bez wychodzenia z domu. E-zwolnienie lekarskie, zwane też potocznie L4 online, to elektroniczne zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy, które całkowicie zastąpiło tradycyjny papierowy druk L4.
Jeszcze do niedawna konsultacja z lekarzem oznaczała konieczność wyjścia z domu, dojazdu do przychodni i stania w kolejce. Dziś, dzięki rozwojowi technologii, coraz częściej wystarczy telefon lub komputer. Telemedycyna – czyli świadczenie usług zdrowotnych na odległość – przestaje być nowinką, a staje się codziennością.
Wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny ogłosił plany istotnych zmian w zakresie medycyny pracy, które mają zwiększyć zakres obowiązkowych badań wykonywanych przez pracowników. To krok w stronę szerszej profilaktyki zdrowotnej i poprawy wykrywalności chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość czy choroby sercowo-naczyniowe.
Pracownicy, którzy przebywają na zwolnieniu lekarskim, często zastanawiają się, czy dopuszczalne jest podejmowanie prostych prac, zwłaszcza jeśli nie są one związane z ich główną działalnością zarobkową. Przepisy dotyczące zwolnień lekarskich w Polsce określają dokładne zasady w tym zakresie, a ich naruszenie może prowadzić do poważnych konsekwencji. Wyjaśniamy, na co trzeba zwrócić uwagę i jakie są regulacje prawne dotyczące pracy podczas L4.
Świadczenie rehabilitacyjne to wsparcie finansowe przyznawane osobom, które po wyczerpaniu okresu zasiłku chorobowego nadal są niezdolne do pracy, ale istnieje rokowanie na odzyskanie zdolności do jej wykonywania po odbyciu rehabilitacji lub dalszym leczeniu. Jest to mechanizm wsparcia dla pracowników, którzy, pomimo długotrwałej choroby, mają szanse powrotu do pełnej aktywności zawodowej.