W kontekście danych epidemiologicznych oraz prognoz demograficznych OECD dotyczących wzrostu kosztów leczenia nowotworów w związku ze starzeniem się populacji, inwestycja ta ma wymiar nie tylko kliniczny, ale także społeczno-ekonomiczny.
Z jednej strony mamy bowiem powszechną świadomość znaczenia wczesnego wykrycia choroby nowotworowej, z drugiej – wyraźną lukę między deklaracjami a praktyką. Zrealizowane na zlecenie enel-med badanie opinii publicznej pokazuje, że 89% respondentów wie, iż wczesne rozpoznanie zwiększa szanse wyleczenia, jednak jedynie 21% wykonuje badania regularnie, a 27% nie robi ich w ogóle. Ten rozdźwięk jest spójny z obserwacjami opisywanymi w raportach WHO oraz European Cancer Organisation, które wskazują, że barierą w profilaktyce nie jest wyłącznie brak wiedzy, lecz także czynniki psychologiczne i organizacyjne.
Profilaktyka jako element strategii zdrowotnej, a nie kampanii informacyjnej
Centrum Zdrowia i Profilaktyki Onkologicznej enel-med zostało zaprojektowane jako model „opieki 360°”, w którym pacjent przechodzi od kwalifikacji do badań i dalszych decyzji diagnostycznych w sposób uporządkowany i skoordynowany. To istotna zmiana w porównaniu z rozproszonym modelem opieki, gdzie pacjent sam organizuje kolejne etapy diagnostyki. Literatura z zakresu zarządzania opieką onkologiczną, w tym publikacje w „The Lancet Oncology” oraz raporty OECD, wskazują, że koordynacja ścieżki pacjenta znacząco wpływa na skrócenie czasu do rozpoznania oraz zmniejszenie stresu związanego z procesem diagnostycznym.
Prezes enel-med, Jacek Rozwadowski, podkreśla, że profilaktyka powinna rozpoczynać proces leczenia zanim pacjent trafi do szpitala. W ujęciu systemowym oznacza to przesunięcie ciężaru działań z etapu terapii na etap wczesnego wykrywania i organizacji opieki, co jest zgodne z rekomendacjami międzynarodowych towarzystw onkologicznych.
Dane, które nie pozostawiają złudzeń. Świadomość nie równa się działaniu
Wyniki badania opinii publicznej wskazują na istotne bariery: 36% respondentów jako powód niewykonywania badań wskazuje brak objawów, 22% – lęk przed diagnozą, a kolejne 22% – koszty. Dane te korespondują z analizami psychologicznymi opisującymi mechanizm unikania w sytuacjach zagrożenia zdrowia. Według raportów European Society for Medical Oncology (ESMO) lęk przed rozpoznaniem jest jednym z najczęściej wskazywanych czynników opóźniających zgłoszenie się na badania przesiewowe.
Szczególnie niepokojąca jest luka pokoleniowa – w grupie 18–24 lata niemal połowa badanych nigdy nie wykonywała badań onkologicznych adekwatnych do wieku i płci. To sygnał, że edukacja zdrowotna nie przekłada się jeszcze na nawyk systematycznej profilaktyki.
Diagnostyka jako fundament – technologia w służbie wczesnego wykrywania
Sercem Centrum jest zaplecze diagnostyczne, obejmujące m.in. mammograf z tomosyntezą 3D i algorytmami sztucznej inteligencji oraz zaawansowany system ultrasonograficzny wykorzystywany do biopsji fuzyjnej prostaty. Zgodnie z wytycznymi European Society of Breast Imaging (EUSOBI) tomosynteza zwiększa wykrywalność zmian w tkance gruczołowej piersi, szczególnie u kobiet z gęstą budową piersi.
Podobnie biopsja fuzyjna prostaty, łącząca obraz rezonansu magnetycznego z obrazem USG, jest uznawana w publikacjach urologicznych za bardziej precyzyjną metodę identyfikacji ognisk podejrzanych o charakter nowotworowy. Wysokiej klasy sprzęt diagnostyczny skraca drogę od podejrzenia do potwierdzenia lub wykluczenia choroby, co ma znaczenie zarówno kliniczne, jak i psychologiczne.
Interdyscyplinarność i opieka skoordynowana
Centrum skupia specjalistów z wielu dziedzin: radiologii, urologii, ginekologii, onkologii, endokrynologii, gastroenterologii, dietetyki oraz psychologii. Taki model jest zgodny z rekomendacjami European Cancer Organisation, które wskazują, że leczenie i profilaktyka nowotworów powinny być oparte na współpracy zespołów wielodyscyplinarnych.
Istotnym elementem projektu jest także włączenie konsultantki społecznej – pacjentki onkologicznej, która przeszła pełną ścieżkę diagnostyczno-terapeutyczną. Z punktu widzenia zarządzania jakością opieki medycznej włączenie perspektywy pacjenta do projektowania procesu jest rozwiązaniem coraz częściej stosowanym w krajach Europy Zachodniej i rekomendowanym w literaturze dotyczącej patient-centered care.
Psychologiczny wymiar profilaktyki: od strachu do działania
Psycholog enel-med, Sylwia M. Bartczak, wskazuje, że aż 60% Polaków obawia się diagnozy onkologicznej. Wysoki poziom napięcia może skutkować odwlekaniem badań mimo świadomości ich znaczenia. Badania z zakresu psychologii zdrowia potwierdzają, że redukcja barier organizacyjnych oraz zapewnienie wsparcia emocjonalnego zwiększa prawdopodobieństwo podjęcia działań profilaktycznych.
Model Centrum zakłada nie tylko wykonanie badań, ale także przeprowadzenie pacjenta przez proces w sposób uporządkowany i transparentny, co może ograniczać efekt „paraliżu decyzyjnego”.
Prywatny sektor w roli uzupełniającej wobec systemu publicznego
W ramach programu badań przesiewowych NFZ w placówce realizowane są badania endoskopowe, takie jak kolonoskopia. To przykład współistnienia systemu publicznego i prywatnego w obszarze profilaktyki. Analizy systemów ochrony zdrowia w UE pokazują, że skuteczna profilaktyka onkologiczna wymaga współpracy obu sektorów, szczególnie w kontekście rosnących obciążeń demograficznych.
Otwarcie Centrum Zdrowia i Profilaktyki Onkologicznej przy ul. Domaniewskiej 49 w Warszawie należy więc interpretować jako próbę odpowiedzi na realny problem systemowy – niedostateczne wykorzystanie badań profilaktycznych mimo wysokiej świadomości ich znaczenia.
Czy to początek nowego modelu profilaktyki?
Inicjatywa enel-med wpisuje się w szerszy trend profesjonalizacji i centralizacji opieki profilaktycznej w obszarze onkologii. Połączenie nowoczesnej diagnostyki, interdyscyplinarnego zespołu oraz elementów wsparcia psychologicznego i pacjenckiego może stanowić model, który w przyszłości będzie rozwijany również przez innych operatorów medycznych.
W obliczu prognoz OECD dotyczących wzrostu kosztów leczenia nowotworów o 89% per capita do 2050 roku, przesunięcie akcentu na wczesne wykrywanie i koordynację opieki wydaje się kierunkiem racjonalnym zarówno z medycznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia./ FOT: Enel-med
Najlepsze pakiety zdrowotne
Operator medyczny
Operator medyczny
Operator medyczny
Operator medyczny
