Problem polega jednak na tym, że wielu turystów przygotowuje wyjazd logistycznie, ale zapomina o profilaktyce zdrowotnej. Tymczasem – jak wskazują dane Narodowego Funduszu Zdrowia oraz zalecenia publikowane przez polskie poradnie medycyny podróży – szczepienia przed podróżą powinny być planowane z wyprzedzeniem, a nie kilka dni przed wylotem.
W praktyce nie istnieje jedna „lista szczepień egzotycznych”. Zakres zależy od kraju, długości pobytu, stylu podróżowania i stanu zdrowia podróżnego.
Nie każde egzotyczne wakacje oznaczają te same zagrożenia zdrowotne
Jednym z najczęstszych błędów jest traktowanie wszystkich kierunków poza Europą w ten sam sposób. Tymczasem ryzyko zdrowotne różni się znacząco między:
– krajami Azji Południowo-Wschodniej,
– Afryką Subsaharyjską,
– Ameryką Południową,
– rejonami Karaibów.
Zalecenia publikowane przez polskie poradnie medycyny tropikalnej podkreślają, że szczepienia powinny być dobierane indywidualnie do konkretnego kraju i sposobu podróżowania, a nie wyłącznie do samego regionu świata.
Szczepienia obowiązkowe czyli sytuacje gdy bez nich można nie wjechać do kraju
W niektórych państwach wymagane są szczepienia obowiązkowe potwierdzone wpisem do Międzynarodowej Książeczki Szczepień.
Najbardziej znanym przykładem pozostaje szczepienie przeciwko:
– żółtej febrze.
Wymóg ten dotyczy części krajów Afryki i Ameryki Południowej oraz sytuacji tranzytu przez państwa wysokiego ryzyka. Brak potwierdzenia szczepienia może oznaczać odmowę wjazdu, niezależnie od celu podróży.
WZW typu A czyli jedno z najczęściej zalecanych szczepień dla podróżnych
Wirusowe zapalenie wątroby typu A pozostaje jednym z najczęstszych zagrożeń podczas podróży do krajów o niższym standardzie sanitarnym.
Do zakażenia dochodzi najczęściej przez:
– wodę,
– żywność,
– kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami.
Polskie rekomendacje medycyny podróży wskazują, że szczepienie przeciw WZW A jest jednym z podstawowych zaleceń dla osób podróżujących poza Europę Zachodnią i Amerykę Północną.
Dur brzuszny czyli zagrożenie związane głównie z jedzeniem i wodą
Szczepienie przeciw durowi brzusznemu zalecane jest szczególnie osobom podróżującym do:
– Indii,
– części Azji Południowej,
– Afryki,
– krajów o ograniczonym dostępie do bezpiecznej wody.
Ryzyko rośnie przy podróżach backpackerskich, street foodzie i dłuższych pobytach poza resortami turystycznymi. To przykład szczepienia, którego znaczenie zależy bardziej od stylu podróży niż od samego kraju.
Wścieklizna czyli szczepienie o którym wielu turystów nie myśli
W praktyce największe ryzyko dotyczy osób mających kontakt ze zwierzętami – szczególnie w Azji i Afryce. Problem polega na tym, że po ekspozycji dostęp do szybkiego leczenia bywa ograniczony.
Szczepienie przed podróżą zalecane jest m.in.:
– osobom planującym trekking,
– podróżującym z dziećmi,
– turystom odwiedzającym obszary wiejskie.
Dzieci są szczególnie narażone, ponieważ częściej podchodzą do zwierząt i mogą nie zgłosić pogryzienia od razu.
Tężec i błonica czyli szczepienia które często wymagają przypomnienia
Wiele osób koncentruje się wyłącznie na „egzotycznych” chorobach, zapominając o podstawowych szczepieniach przypominających.
Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualność szczepień przeciw:
– tężcowi,
– błonicy,
– krztuścowi.
To jedne z najczęściej zaniedbywanych elementów profilaktyki podróżnej, mimo że urazy i infekcje mogą zdarzyć się wszędzie – również podczas wakacji.
Malaria czyli problem którego nie rozwiązuje szczepienie
Jednym z największych nieporozumień jest przekonanie, że istnieje uniwersalne szczepienie przeciw malarii dla turystów. W praktyce podstawą profilaktyki pozostaje:
– ochrona przed komarami,
– repelenty,
– moskitiery,
– leki przeciwmalaryczne w określonych regionach.
Dobór profilaktyki zależy od kraju i trasy podróży. To właśnie dlatego konsultacja przed wyjazdem ma tak duże znaczenie.
Kiedy trzeba zacząć przygotowania przed podróżą
To jeden z najważniejszych praktycznych aspektów. Część szczepień wymaga:
– kilku dawek,
– określonych odstępów czasowych,
– czasu potrzebnego na rozwój odporności.
Dlatego poradnie medycyny podróży zalecają, aby pierwsza konsultacja odbyła się najlepiej 6–8 tygodni przed wyjazdem. Odkładanie jej na ostatni moment znacząco ogranicza możliwości profilaktyki.
Dzieci, kobiety w ciąży i osoby przewlekle chore wymagają indywidualnego planu
W przypadku dzieci i osób z chorobami przewlekłymi zakres zaleceń może wyglądać inaczej. Dotyczy to również kobiet w ciąży.
W praktyce lekarz ocenia:
– kraj podróży,
– długość pobytu,
– ryzyko epidemiologiczne,
– przeciwwskazania do szczepień.
Nie istnieje jeden „pakiet szczepień egzotycznych” odpowiedni dla wszystkich podróżnych.
Dlaczego coraz więcej osób korzysta z prywatnych konsultacji przed wyjazdem
Dostęp do poradni medycyny podróży w systemie publicznym bywa ograniczony, a terminy krótkoterminowe są trudne do uzyskania. Dlatego wiele osób korzysta z prywatnej opieki zdrowotnej przed wyjazdem.
W praktyce taka konsultacja obejmuje:
– analizę kierunku podróży,
– ocenę ryzyka zdrowotnego,
– plan szczepień i profilaktyki.
Największą wartością nie jest samo szczepienie, ale dobrze przygotowany plan bezpieczeństwa zdrowotnego podczas podróży.
Jak zorganizować profilaktykę podróżną żeby nie robić wszystkiego na ostatnią chwilę
W przypadku egzotycznych wyjazdów kluczowe jest wcześniejsze zaplanowanie diagnostyki i szczepień. Mediccentre umożliwia porównanie pakietów medycznych – w tym ofert enel-med – pod kątem dostępu do konsultacji specjalistycznych, badań i organizacji opieki przed podróżą.
To pozwala szybciej przejść przez proces przygotowania zdrowotnego i uniknąć sytuacji, w której o szczepieniach myśli się dopiero na kilka dni przed wylotem.
Największy problem zaczyna się wtedy gdy podróż wydaje się „zbyt turystyczna”, by myśleć o zdrowiu
Większość osób kojarzy zagrożenia zdrowotne z wyprawami survivalowymi, a nie z wakacjami all inclusive. Tymczasem infekcje i choroby tropikalne bardzo często dotyczą zwykłych turystów.
Profilaktyka podróżna działa najlepiej wtedy, gdy jest zaplanowana spokojnie i odpowiednio wcześnie – zanim wakacje zaczną się na lotnisku.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Najlepsze pakiety zdrowotne
Operator medyczny
